PawPeds: onmisbare kennisbank voor fokkers

Als fokker maak je elke keer keuzes die invloed hebben op de gezondheid van het ras. Welke kater past bij mijn poes? Hoe voorkom ik dat ik te nauw verwante lijnen combineer? Hoe weet ik wat er in de achtergrond van mijn katten speelt? Voor dat soort vragen is er PawPeds. Wat ooit begon als een simpele database, is inmiddels uitgegroeid tot hét internationale platform waar stambomen, gezondheid en educatie samenkomen.

1. Stamboom database - meer dan een stamboom

Waar de stamboom van je kat 4 of 5 generaties laat zien, kun je met PawPeds tientallen generaties terugkijken tot aan de Foundation. Dit is voor bijna elk kattenras mogelijk. Handig om te zien waar een lijn vandaan komt, maar vooral ook om lijnkennis op te doen van jouw ras.

Je kunt zien hoeveel nageslacht een specifieke kat heeft gehad en wanneer, welke katten verkocht zijn naar het buitenland, welke kleuren en geslacht het nageslacht heeft. Zo kun je bijvoorbeeld achterhalen welke kleurgenen jouw kat heeft, of waar een specifiek recessief gen vandaan komt in de lijn. Ook worden per ras gezondheidsresultaten gepubliceerd in de stamboom, van de actieve gezondheidsprogramma’s die PawPeds heeft per ras. Showtitels en foto’s van katten worden ook geregistreerd, zodat je kunt zien hoe goed de voorouders het deden op show. Door de foto’s te publiceren kun je het type door de jaren heen zien en zien welke eigenschappen bij welke voorouder vandaan komen. 

Het fijne van een centrale database is dat deze informatie publiekelijk toegankelijk is en niet verloren gaat. In de praktijk zie je nog al te veel dat wanneer fokkers stoppen, de website offline gaat en veel informatie niet meer te achterhalen is van bepaalde katten. Of dat sommige fokkers geen informatie willen delen over gezondheidstesten van een kat. De gepubliceerde informatie in PawPeds blijft er voor altijd in staan. 

Omgekeerde stamboom

Je kunt ook een kat selecteren en daar de omgekeerde stamboom bekijken, dus niet van de voorouders maar van het nageslacht. Zo kun je in een overzicht zien waar deze lijn precies allemaal zit en in welke landen. Heb je een kat gehad die 15 jaar geleden geboren is? Dan kun je zien of de lijn vandaag de dag nog bestaat, hoe deze verspreid is en wie er momenteel mee werkt. Een hele handige functie om ook te gebruiken als je een nieuwe kat importeert en je wilt zien of de lijn al in Nederland aanwezig is.

Zoekfunctie

PawPeds heeft ontzettend veel data over onze katten en met de zoekfunctie kun je ook allerlei leuke lijstjes maken, afhankelijk van je interesse en wat je wilt weten. Enkele voorbeelden ter inspiratie: - Altijd al willen weten welke katten uit een bepaald land geimporteerd zijn naar Nederland? - Hoeveel katten zijn er van cattery xyz geregistreerd in PawPeds?- Welke fokkers in Nederland werken met een specifieke kleur? 

Berekeningen

Ook doet PawPeds heel wat belangrijk rekenwerk voor jou als fokker! De berekeningen die je kunt doen in de stamboom database zijn de inteeltcoefficient berekening, de foundation berekening en daarnaast eventueel nog rasspecifieke berekeningen. Hieronder worden ze toegelicht.

Inteelt berekenen

Belangrijk is de COI-berekening (Coefficient of Inbreeding). Hiermee zie je hoeveel verwantschap een combinatie heeft. Een hoog percentage wijst op nauwe verwantschap, met bijbehorende risico’s. Met de “testparing”-functie kun je vooraf combinaties doorrekenen en bewust sturen op meer genetische diversiteit. Kun je je voorstellen dat fokkers 30 jaar geleden met de hand de inteelt berekenden door meerdere generaties uit te printen, waar de hele kamervloer bedolven onder de A4 papier lag? Met PawPeds is het een simpele druk op de knop geworden. Reken even mee, bij totale inteelt coëfficiënt over 20 generaties worden maar liefst 2.097.150 voorouders meegeteld in de berekening! (Uiteraard gaat het hier niet om unieke katten, maar komen bepaalde katten meerdere keren voor in de stamboom.) Om zulke berekeningen snel uit te kunnen voeren is een grote servercapaciteit nodig. 

Bij de inteelt berekening kies je zelf over hoeveel generaties je de inteelt wilt berekenen. PawPeds heeft de optie om inteelt te berekenen over generatie 2 t/m 10. Wanneer je een totale inteelt coefficient wilt berekenen over alle bekende generaties terug tot aan de foundation, dan klik je op de link Inteelt (Engels: Inbreeding). In afbeelding 2 zie je dat momenteel de inteelt van 4 generaties wordt getoond (Inteelt = 0,0%). Pas wanneer het getal hoger is dan 0,0%, zijn er dubbele voorouders gevonden in het geselecteerde aantal generaties.  

Bij het klikken op de inteelt link verandert de tekst naar “Complete inbreeding”. Nu zie je de totale inteelt coefficient, berekend over ALLE bekende voorouders tot aan Foundation.

Wanneer er te veel voorouders ontbreken (meer dan 2%) en zo geen betrouwbare inteelt coëfficiënt berekend kan worden, dan verschijnt er in rode tekst een waarschuwing. Let op deze tekst verschijnt alleen wanneer je op de link Foundation klikt (en soms een andere rasspecifieke berekening zoals klonen bij Maine Coons). Het percentage onbekend geldt echter ook voor de inteelt berekening, waardoor je in het slechtste geval dit percentage bovenop de berekende inteelt telt.

Bonustip: Wanneer je een account aanmaakt in de PawPeds stamboom database, kun je de extra functionaliteit “Selecteer de dubbelen” gebruiken. Hierbij kun je dubbele voorouders laten markeren, deze krijgen automatisch elk een eigen kleur, zodat je ze makkelijk kan herkennen.

Foundation berekening 

Naast de inteelt kun je bij elk ras nog de Foundation berekenen. Hier zie je een overzicht per Foundation kat, hoeveel procent deze deel uitmaakt van de stamboom van jouw kat. Ook zie je welke katten nog niet zijn opgespoord tot aan de Foundation en welke puzzelstukjes dus nog ontbreken in de stamboom van jouw kat.

Rasspecifieke berekeningen

Sommige rassen hebben daarnaast ook nog specifieke berekeningen die alleen voor dat ras geldt. 

• Zo heeft de Maine Coon een berekening voor de Klonen, een belangrijke genetische bottleneck binnen dat ras.

• De Ragdoll heeft een berekening voor PG, waar je kan zien of de Ragdoll Patriarca Gucci in de lijn voorkomt, welke gelinkt is aan dwerggroei.

• De Noorse Boskat heeft een berekening voor Polaris, die berekent hoe groot de invloed is van de voorouder ​​Pan Polaris in de stamboom.

• De Abessijn heeft een berekening voor WW2, een genetische bottleneck ontstaan door de 2e wereldoorlog waardoor er maar enkele Abessijnen het ras konden voortzetten. 

• De Ocicat heeft een berekening voor een belangrijke genetische bottleneck Chevy.

Kwaliteit en kwantiteit van de stamboom database

De kwaliteit en de kwantiteit van elke stamboom database wordt bepaald door de betrokkenheid en inzet van de fokkers zelf en de vrijwilligers. Elk ras heeft een aantal vrijwilligers (die meestal zelf ook fokker zijn) die de schone taak op zich hebben genomen om de vele stambomen in de database in te voeren. De kwantiteit is afhankelijk van hoeveel fokkers hun stambomen insturen. De Maine Coon is het ras met de meest betrokken fokkers. Van de stambomen die hierin staan is gemiddeld 99% van de voorouders terug te vinden in de stamboom database (240.263 Maine Coons vandaag de dag geregistreerd). Dit is ontzettend uniek en waardevol en zo’n complete database vind je bij geen enkel ander openbaar stamboek terug. Van andere populaire rassen zoals Ragdoll (82.578 katten geregistreerd) en Brits Korthaar (100.456 katten geregistreerd) is doorgaans de helft van alle voorouders terug te vinden. Fokkers kunnen helpen deze database completer te maken door meer stambomen in te sturen, met name ook van oude katten die een belangrijke rol hebben gespeeld in het ras. Ook kun je helpen fouten te corrigeren door deze te melden bij de beheerders. Via de link “Geef Info” (of als je de Engelse variant gebruikt “Send in Pedigrees”) kun je stambomen uploaden, titel registraties uploaden, of correcties doorgeven.

2. Gezondheid centraal

PawPeds is ook een archief van gezondheidsgegevens. Steeds meer vrijwilligers voeren resultaten in van HCM-echo’s, HD-foto’s en DNA-testuitslagen. Daardoor ontstaat een collectief overzicht van wat er in de populatie speelt. Niet alleen handig voor je eigen plannen, maar ook voor het hele ras. Hoe meer gegevens we delen, hoe beter we gezondheidsrisico’s kunnen signaleren.

Fokkers bepalen zelf welke gezondheidsprogramma's er voor hun ras worden opgezet en regelen vervolgens ook de vrijwilligers die deze registreren. Sommige rassen hebben geen enkel gezondheidsprogramma en andere rassen hebben er veel. Als fokker is het belangrijk om focus te houden op de gezondheidsproblemen die het grootste probleem vormen binnen jouw ras en samen te werken om deze problemen te verminderen. Gezondheidsprogramma’s kunnen daarbij helpen, omdat dit inzichtelijk maakt welke lijnen deze problemen hebben en welke niet. Een belangrijk uitgangspunt van een gezondheidsprogramma is dat wanneer je besluit deel te nemen, je voorafgaand aan de test akkoord gaat met publicatie van de uitslag. Alleen wanneer naast de goede ook de slechte resultaten zichtbaar zijn helpt dit om een goed beeld te krijgen van dit probleem binnen het ras, en help je ook andere fokkers betere keuzes te maken om deze problemen te verminderen. Om hieraan mee te doen vereist het enige moed van de fokker. Je moet bereid zijn om de goede maar ook de slechte resultaten met de hele wereld te delen. Het is daarbij ook belangrijk om elkaar te steunen wanneer er onverwachts een slecht resultaat uit komt. Het kan ons allemaal overkomen en is niet iets om je voor te hoeven schamen. 

HCM

HCM is het belangrijkste gezondheidsprogramma dat voor de meeste rassen actief is. Om een kwalitatief goed gezondheidsprogramma voor HCM te kunnen hebben, zijn er voorwaarden gesteld aan dierenartsen die deze test kunnen afnemen. Zo moet een dierenarts een ECVIM examen in veterinaire cardiologie succesvol hebben afgerond ofwel de ESAVS cursussen in veterinaire cardiologie succesvol hebben afgerond. Ook moet hij/zij beschikken over de juiste echo-apparatuur om een goede beoordeling van het hart te kunnen maken. Op dit moment zijn de volgende Nederlandse dierenartsen/specialisten aangesloten bij het HCM gezondheidsprogramma van PawPeds. Bij hen kun je terecht voor officiële HCM screenings binnen het PawPeds HCM gezondheidsprogramma. Nederland levert samen met Zweden en Duitsland de meeste HCM resultaten binnen het PawPeds HCM gezondheidsprogramma!

• Niek Beijerink

• Melanie Bouwmeester 

• Rob Gerritsen

• Natascha de Heer

• Marjolein den Toom

• Dinand (F.D.) Favier

• Remco Jonker

• Monique Lecluijze

• Marion van den Bosch

• Hanneke van Meeuwen

• Aukje Swarte

• Viktor Szatmári

• Giorgia Santarelli

• Alma Hulsman

• Ines Schellhoff

• Melinda Schmidt

• Mariëtte Vink-Nooteboom

• Anne van de Watering

Op de PawPeds website vind je een overzicht waar deze specialisten werken in Nederland. Deelnemers aan het HCM gezondheidsprogramma krijgen vaak een vriendelijke prijs, welke je ook op de website terugvindt. Wanneer je wilt meedoen met het HCM gezondheidsprogramma, geef dit van tevoren aan bij het maken van een afspraak. Zorg dat je het HCM formulier van PawPeds invult (alleen het bovenste gedeelte met eigenaar en kat informatie) en je handtekening zet. Neem het ingevulde en ondertekende formulier mee naar de afspraak, samen met de stamboom van de kat. Ook is het belangrijk dat je voorafgaand aan de screening je kat al hebt laten registreren in de stamboom database, zodat de uitslag daar ook gepubliceerd kan worden. De resultaten worden door de specialist naar PawPeds gestuurd ter registratie en publicatie.

HD (heupdysplasie)

Voor Maine Coons en Noorse Boskat bestaat er een gezondheidsprogramma voor heupdysplasie binnen PawPeds. Anders dan bij HCM kan voor HD wel ELKE dierenarts met een röntgenapparaat de heupfoto’s maken. Dit komt doordat de beoordeling van alle heupfoto’s centraal gebeurt door 1 specialist (Elisabeth Ball). Andere rassen kunnen ook op HD beoordeeld worden met officieel certificaat. De resultaten worden niet in de stamboom gepubliceerd als er geen actief gezondheidsprogramma voor is, maar je kunt de resultaten wel terugvinden in de download bestanden met alle gezondheidsinformatie per ras.

Uit de statistieken blijkt dat het HD gezondheidsprogramma en de aanbevelingen goed werken. Ouders met goede heupen hebben een grotere kans om nageslacht te krijgen met goede heupen dan wanneer een van de ouders slechte heupen heeft of niet getest is.

Van de HD statistieken van PawPeds, alle rassen gecombineerd en alle HD resultaten t/m 27-02-2026

DNA-testuitslagen

We registreren ook DNA test resultaten waarvan fokkers voor hun ras een gezondheidsprogramma hebben opgezet. Momenteel registreren we de volgende DNA test resultaten, en publiceren we deze in de stamboom:

• GSD IV: Noorse Boskat

• GM2: Burmees

• PK deficiency: Abessijn, Somali, Bengaal, Maine Coon, Noorse Boskat

• PRA: Abessijn, Somali, Siamese (en gerelateerde rassen), Ocicat

• SMA: Maine Coon

• CMS: Devon Rex

De testresultaten kunnen gewoon door de fokkers ingestuurd worden naar het e-mailadres dat bij het desbetreffende gezondheidsprogramma hoort. Wanneer de dierenarts de swabs/bloed heeft afgenomen dan kun je de dierenarts verklaring meesturen om aan te geven dat de chip-id geverifieerd is. Dit is echter niet verplicht.

3. PawAcademy: leren voor iedereen

Naast de database heeft PawPeds ook de PawAcademy. Dit is een reeks online cursussen (G1, G2 en G3) die wereldwijd gevolgd worden. Bij de eerste cursus in de serie - de G1 - leer je alles over verzorging van je kat en de basiskennis voor het houden van katten en het starten van een cattery. Bij G2 gaat het dieper in op genetica en het verantwoord fokken. De laatste cursus G3 ga je nog meer de diepte in en leer je bijvoorbeeld meer over denken in het belang van de populatie van jouw ras. Fokkers die geslaagd zijn mogen een mooie banner plaatsen op hun website. De eerste cursus van de serie - de G1 - is zelfs in het Nederlands te volgen. 

Maar liefst 410 Nederlandse cursisten zijn al geslaagd voor de G1 cursus. 110 Nederlandse cursisten zijn geslaagd voor de G2. Voor de G3 zijn 27 geslaagde Nederlandse cursisten (maar deze cursus wordt de laatste jaren niet meer gegeven). Goed nieuws voor mensen die al lang op de wachtlijst staan voor de Nederlandstalige G2 deze is begin 2026 weer gestart! De Engelstalige G3 is onlangs herschreven door vrijwilligers en in februari 2026 weer gestart!

Slotgedachte

PawPeds is dus veel meer dan een digitale stamboom. Het is een kennisbank, rekenmachine en archiefkast in één, en bovendien een plek waar we als fokkers samen bouwen aan transparantie en gezondheid. 

PawPeds draait op vrijwilligers en donaties. Het zijn de fokkers zelf die met veel passie voor het ras vrijwilligerswerk doen voor PawPeds, meedoen aan de gezondheidsprogramma’s, vrijwillig cursusleider zijn om beginners op weg te helpen, nieuwe gezondheidsprogramma’s aandragen en realiseren voor hun ras of doneren aan PawPeds om dit alles mogelijk te blijven maken. Hoe meer data we invoeren en delen, hoe waardevoller het wordt. Uiteindelijk profiteert niet alleen jouw fokprogramma daarvan, maar het hele ras. Dit alles ten dienste van het welzijn van onze katten, want uiteraard blijven wij hun personeel.

Dit artikel, geschreven door Debbie Sprenger, verscheen in de 2026.1 editie van het Neocat magazine.